De vier eerdergenoemde aanbieders maken op basis van de Raw Data (alle gemeten SNP’s) ook een inschatting van de herkomst c.q. etniciteit van de inzender. Daarvoor zoeken zij naar overeenkomsten met zelf vastgestelde referentiepopulaties. Deze zijn gebaseerd op atDNA uit archeologische vondsten en van mensen die nu in de betreffende regio wonen en waarvan wordt verwacht dat hun voorouders honkvast waren. Vastgesteld is, dat de inschatting van de herkomst nauwkeuriger is naarmate van meer mensen in de betreffende regio het atDNA bekend is.

De aanbieders werken met eigen databanken en zelf gekozen regio’s. Voor de bevolkingsgroepen binnen West-Europa geldt, dat zij al eeuwen met elkaar verweven zijn. Hierdoor zijn amper verschillen in herkomst aanwezig tussen West-Nederland en Engeland en tussen Oost-Nederland en Duitsland. Vandaar dat de aanbieders geen uitgesproken referentiepopulatie voor Nederland hebben. Een gevolg hiervan is, dat voor vele Nederlanders Engeland als een belangrijk herkomstgebied uit de bus komt. Dit betekent echter niet, dat sprake is van Engelse voorouders. Maar wel van voorouders die dezelfde herkomst hebben als vele Engelsen. Verder is het zo, dat de aanbieders niet aangeven op welke periode de herkomst betrekking heeft. Gedacht moet worden aan 500-1000 jaar geleden.

Het is dan ook niet verwonderlijk, dat de uitslagen tot verrassingen, tot vragen en zelfs tot ophef op fora leiden. Alleen indien de voorouders uit ver van elkaar gelegen delen van de wereld komen, zal een bruikbare uitslag worden verkregen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Aziatische, Afrikaanse en Z-Amerikaanse voorouders. Een handicap is wel, dat voor deze gebieden nog relatief weinig DNA-analyses zijn gedaan. Er kan daardoor voor deze werelddelen nog weinig naar regio’s worden gedifferentieerd.

Kinderen van dezelfde ouders kennen vanwege recombinatie onderlinge verschillen in atDNA. Dit kan verschillen in de geschatte herkomst tot gevolg hebben.

In onderstaande tabel is weergegeven wat de herkomst van Gerrit Woertman is volgens de vier eerdergenoemde aanbieders. De verschillen in percentages illustreren, dat de inschatting van de herkomst met een korreltje zout moet worden genomen.

De aanbieders bieden naast percentages ook een kaartbeeld zoals het drietal dat in de navolgende afbeelding is opgenomen.

Afb. Kaartfragmenten met de herkomstgebieden voor drie verschillende personen, gemaakt door FamilyTreeDNA.

Bij FamilyTreeDNA is nog een tweede herkomstplaatje te downloaden welke verder teruggaat in de tijd. Deze uitslag is gebaseerd op de kennis over de bevolkingsgroepen die aan het begin van de Bronstijd (ca. 3000 v. Chr.) in Europa leefden als jager-verzamelaars, boeren en migranten. Onderstaand volgt als voorbeeld de uitslag voor een persoon die voor 13% zou afstammen van indringers uit andere delen van Europa, voor 43 % van eerder gevestigde boeren, voor 44 % van eerder gevestigde jager-verzamelaars en voor 0% van niet-Europeanen. Tot de categorie indringers zullen bij voorbeeld de leden van de Yamnaya-cultuur hebben behoord. Zij trokken omstreeks 3000 v. Chr uit de steppen van Zuid-Rusland naar West-Europa en moordden daar een groot deel van de mannelijke bevolking uit, mogelijk geholpen door de pestbacterie.

Afb. Voorbeeld van een Ancient European Origins-bepaling, gemaakt door FamilyTreeDNA.

Elders uploaden

Drie van de vier grote aanbieders, Ancestry uitgezonderd, bieden de mogelijkheid om Raw Data van een andere aanbieder te uploaden in hun databank om daar naar matches te zoeken. Hierbij hoort de kanttekening, dat aanbieders soms verschillende analyseapparatuur hebben, op verschillende SNP’s meten of een net iets andere DNA-standaard gebruiken. Hieruit kunnen verschillen in matches voorkomen.

Soms vinden aanpassingen plaats voor de verschillen in geselecteerde SNP’s. Als een bepaalde SNP ontbreekt, kan daarvoor een aanname plaatsvinden. Dit wordt imputatie genoemd. Het vergelijken van matches die afkomstig zijn van verschillende aanbieders, wordt daardoor lastiger.

In plaats van uploaden bij een eerdergenoemde aanbieder kan ook worden gekozen voor uploaden bij de onafhankelijk daarvan opererende databank GEDmatch.i Bijzonder bij deze gratis databank is, dat de criteria voor het vinden van een match naar eigen keuze kunnen worden ingesteld. Daarnaast wordt de mogelijkheid geboden om bij het bepalen van de herkomst uit te gaan van eigen keuzes ten aanzien van databases, gebieden, periodes en groepen.