Op het symposium ‘Dochters van Eva dat de afdeling Betuwe in 2019 organiseerde, zijn diverse zoektochten naar voormoeders gepresenteerd. Deze zijn na te lezen in het Gens Nostra-nummer van september/oktober 2019.

Een van de sprekers was Maarten Fornerod. Hij besprak de zoektochten naar de voormoeders van zes Indische Nederlanders. Daarbij is gebruik gemaakt van analyses van het DNA dat zich in mitochondriën bevindt. Mitochondriën zijn organellen die in vrijwel alle lichaamscellen te vinden zijn. Zij zorgen voor de energievoorziening van een cel. Bijzonder is, dat zich hierin ook enig DNA bevindt. Dit zogenaamde mtDNA wordt in principe ongewijzigd door een moeder aan haar kinderen doorgegeven. Hierdoor is het mogelijk om in databanken met mtDNA-analyses naar voormoeders te zoeken.

Voor veel Indische families geldt, dat zij een Javaanse of Chinese voormoeder hebben die in sarong en kabaja te zien zijn op oude foto’s. Over hen is meestal weinig tot niets bekend. Vaak niet eens hun naam. Zo beschikt Maarten over verhalen en foto’s van een voormoeder die in 1848 op Midden-Java wordt geboren. Bij haar doop krijgt zij de naam Esther. Zij trouwt in 1879 met Frederik Adolf Brouwer, sergeant bij het KNIL. Er zijn dan al vier dochters en drie zonen geboren. Later volgen nog een dochter en twee zonen. In haar overlijdensakte van 1932 staat zij vermeld als ‘mevrouw de weduwe Brouwer, namen van ouders onbekend’. Het lukt Maarten echter niet om op basis van mtDNA de afstamming van deze voormoeder te vinden. Dit komt doordat hij geen nakomelingen van Esther in de rechte vrouwelijke lijn kent en het graf van Esther’s zoon Jan is geruimd.

Een van de zes Indische Nederlanders waarvan Maarten wel meer te weten kwam, betreft zijn nicht Judi Fornerod (geb. 1948). Haar vader is een broer van Maartens vader. Een ver familielid bleek een foto-van-een foto van Judith’s overgrootmoeder Hermien (1879)-te hebben nagelaten. Verder nog een afschrift van haar geboorteakte met de vermelding van haar ouders. Hermien bleek in 1879 op Celebes te zijn geboren. Het mtDNA van Judith’s dochter Wendi geeft aan, dat vermoedelijk 4000-8000 jaar geleden een voormoeder van Hermien vanuit Taiwan naar de Indische Archipel is gekomen. Op dit moment zijn in de databanken nog weinig mtDNA-gegevens van ZO-Aziatische vrouwen te vinden. Het is te verwachten, dat dit gaat veranderen en daardoor meer over Hermiens voormoeders achterhaald kan worden.

De Surinaamse schrijfster Cynthia Mcloed-Ferrier liet op het symposium zien hoe haar voormoederlijke lijn teruggaat naar Afrika. Zij stamt af van slavin Elisabeth (ca. 1810->1854) die op plantage Concordia als huisbediende werkzaam was. Het is niet bekend of zijn Afrikaans was of kleurling. Haar mtDNA verwijst naar een voormoeder die vanuit de Goudkust, de Baai van Benin, naar Suriname is verhandeld. Meer mtDNA-data van Afrikaanse vrouwen zal een beter zicht op de herkomst gaan opleveren.